Translate - Traductor

sábado, 6 de abril de 2013

ABEGONDO UN CURRUNCHO DAS MARIÑAS

ABEGONDO UN CURRUNCHO DAS MARIÑAS
(LIBRO)













Este é o título da publicación que fixen no ano 1996 e ven a tratar sobre o concello de Abegondo. Consta dun total de 256 páxinas. No seu contido trátase de recoller datos relativos a este concello da provincia de A Coruña, nun total de 17 capítulos.

Un dos motivos que me moveu naquel momento a facer este traballo foi, como a modo de curiosidade e modo de reto tamén; intentar recopilar datos que non había por ningures, dado que o arquivo municipal era inexistente con anterioridade a 1948, por mor dun incendio intencionado naqueles anos da post-guerra civil, e que vendo como pasaban os anos, pois como case sempre pasa, o único que quedaba era moita leria, pero do resto mais ben nada que pouco.

E entón púxenme a rebulir en periódicos actuales, nos periódicos que había no arquivo municipal de Betanzos, empecei a ir ó arquivo da Deputación Provincial para ollar todo o Boletín Oficial da Provincia (dende 1835, ata o ano 1975), consulta de libros referidos a diversos temas, tal como se desprende da bibliografía que indico no libro, e así, copia de aqui, recolle de alí, fun recompoñendo este libriño. Tamén foi moi valiosa a aportación que algúns veciños e outras persoas me fixeron cos seus comentarios e entrevistas que nalgún momento foi necesario facer.

Así dalgún xeito o que acabo de comentar, queda plasmado tamén no propio libro, donde se fai referencia, se cadra ata de forma cansina, a referencia da fonte documental dos datos aportados; pero considerei que era oportuno e axeitado, mais que nada porque a inmensa maioría do publicado era en certo sentido inédito, e polo cal tamén, non deixar dúbida algunha sobre a procedencia dos datos que se publicaron. Osea, e en resúmen, que aquí, a vaca polo que vale. (Non sei se me estou explicando).

E así, entre tanto papeliño vai, tanto papelino ven, mira por aquí, mira por aló, pois así e entre lerias tamén, pois estiven o nada despreciable tempo de 8 anos, ..., si, sí; 8 anos que estiven recopilando datos e información para que despois fora capaz de "parir" este libriño, que como xa dixen algunha vez, case, case é un fillo. Bueno..., un fillo non, pero é como se fora un irmán, pero un irmán moi pero que moi achegado.

Na portada recolle unha foto da década dos anos 60 do século XX, coa vista parcial da capital municipal, San Marco. Nela pódese ver, nun primeiro plano, a casa da familia Longueira, seguido do camiño que iba a Beade e a continuación a casa da familia Méndez, taberna que aínda era naquela época e que anos atrás estivera tamén a centraliña telefónica. O fondo, a Casa do Concello, reconstruída no ano 1948 logo que quedara totalmente destruída por mor dun incendio nos anos da post-guerra civil.

Púxose a disposición do lector no propio término municipal de Abegondo e noutros limítrofes, como o caso de Carral ou Betanzos, así como nas librerías mais importantes da cidade de A Coruña e de Santiago de Compostela.



Detalle do escudo municipal de finais do século XIX




INDICE DO LIBRO "ABEGONDO UN CURRUNCHO DAS MARIÑAS"






Nos 17 capítulos que está disposto o contido deste traballo trátase de recoller todo o mais salientable e característico do concello, como xa se indicou. Datos sobre a situación, orografía, vexetación, e fauna, datos demográficos e a situación dos sectores económicos productivos.

Un pequeno repaso á escasa industria e comercio polo que sempre se caracterizou, tamén se amosan datos; ou como as vías de comunicación que hai dentro do término municipal. Neste capítulo tamén se fai referencia ós devates políticos que houbo no remate do século XIX na provincia de A Coruña sobre a construcción do ferrocarril dende Santiago de Compostela á capital provincial, xa que houbo nalgún momento en que se barallou un proxecto que atravesaba o término municipal de Abegondo (con estación na parroquia de Leiro, incluída).

Tamén se fai referencia ás entidades deportivas e escasísimas dedicadas á cultura que había ou houbo en Abegondo. Un pequeno repaso ós equipos de fútbol (San Tirso, S.D. e Vizoño, C.F.), ou a relación dalgúns dos campos de fútbol que houbera a mediados do século XX no término municipal.

Tamén se tivo en conta facer algunha referencia ás feiras, verdadeiros motores da economía local; sendo a de San Marco, en Abegondo, unha das mais importantes en toda a bisbarra, xunto coa de Carral, Guísamo, Betanzos ou a do Vinte (en Porzomillos-Oza dos Ríos).  Tamén se fai mención a datos de cando houbo algunha outra como en Sarandós ou en Orto.






Os edificios públicos conta cun capítulo específico, onde se trata de recoller os datos mais salientables de cada un deles e dos existentes naquel entón, ano 1996. Especial dedicación á Casa do Concello

O seguinte capítulo está destinado a sinalar datos dos monumentos e edificios histórico-artísticos que hai en todo o territorio do término municipal de Abegondo; do cal podo asegurar que é rico e variado, como en moitos concellos das características del. Trátanse en moitos casos de pazos ou casas señoriais, que dan unha clara mostra dun certo esplendor, polo menos por parte dalgúns en certos momentos e que tiveron por morada a Abegondo. Cómpre salientar neste apartado o Pazo de Figueroa, Pazo de Macenda en Crendes ou as Casas de Ponte en Cos.

Especial significado, polo menos para ten, o cruceiro existente na parroquia de Abegondo, coñecido como "Os Cruceiros Bonitos", peza única e especial en todas cantas hai en Galicia e en España. Moi parecido na súa estructura e construcción ós existentes na Bretaña francesa.  Como anécdota a esta construcción, lembrar que aquel famoso alcalde de A Coruña, Alfonso Molina, tentou de levar esta peza orixinal para a cidade, pero diante do rexeitamento dos veciños, optou por facer "unha copia", pero eso sí en formigón, non en cantería como é o orixinal de Abegondo.






No capítulo de persoeiros téntase de facer un pequeno repaso á biografía de persoas salientables por algunha actividade que foran orixinarios ou tiveran vencellados de xeito especial a Abegondo. A relación e detalles biográficos van dende Juan Armada y Losada, marqués de Figueroa (político e sona nacional e escritor); Pedro A. Barros Pedreira (escritor), Salvador Etcheverría Brañas, político republicano do século XX, Marcelino López Chas, músico de Orto ou Francisco J. Presedo Velo, catedrático de Historia en Sevilla, exiptólogo (viaxou a facer excavacións á zona de Asuán)  e que foi o que desubriu a Dama de Baza.

As referencias históricas é o capítulo de mais páxinas. Preténdese nel levar os acontecimentos mais salientables dende 1812, en canto que en 1812 coa aprobación da Constitución de Cádiz, escomenza o período que logo daría en 1835-1836 á posibilidade da constitución dos concellos rurais na provincia de A Coruña, os que coñecemos hoxe en día.

Faise un repaso dende a constitución do concello de Abegondo como tal, acontecido en 1835 e levando así cronolóxicamente os aspectos mais importantes ata o ano 1996 en que se rematou o traballo.

De especial interés o relativo ó comenzo do século XX en que houbo unha revolta de labregos na comarca de Betanzos, do cal tamén chegou algún rebufo por aquí, así como cando a República en que houbo trocos nos políticos municipais.

Sen dúbidas o apartado mais salientable é o adicado ós tempos da guerra civil e os anos posteriores; asi como á loita da guerrilla antifranquista que houbo na bisbarra e tamén en Abegondo (nesta época é cando se produce o incendio intencionado da Casa do Concello). Todos estos acontecementos e mais están plasmados neste traballo.





Tamén se recopilaron datos de cando a formación da denominada Xunta Local "Pro reconstrucción da Casa do Concello", a cal tiña como motivación recadar fondos (mais que nada dos veciños), para levar adiante a reconstrucción do edificio municipal que quedara totalmente calcinado, quedando en pé somentes as catro paredes.

Tremendo perxuicio que lles supuxo ós veciños este feito, porque iso conlevou que se perderan todos os datos que había no arquivo municipal (que de seguro que tampouco non serían moitos); e mais que nada ós do Rexistro Civil pois como acontece na meirande parte dos concellos rurais de Galicia, o rexistro civil está case sempre instalado na Casa do Concello.  Esta peculiar e lastimosa situación quixo decir, nun sentido práctico, que todas as persoas nacidas con anterioridade ó ano 1948 tiñan que acudir ás respectivas parroquias para acreditar a súa existencia.

Xa no remate desta obra faise unha recopilación dos nomes das persoas que exerceron o cargo de alcalde dende 1835, coas datas respectivas.






Remata o libro con un apartado dedicado a facer unha relación cronolóxica de feitos acontecidos en Abegondo, incluídos algúns mais atrás que do ano 1812.

Seguramente está chegando o día en que mereza unha reedición do que naquel entón escribín, mellorandoo un pouco de aspecto e coa incorporación de mais fotos.


Para solicitar pedidos y envíos, pueden realizarlo a este correo:   rochacarro@gmail.com





Enlaces relativos a contidos no Libro "Abegondo un Curruncho das Mariñas":













La Semana Trágica en Cataluña en 1909 y la relación con Abegondo

Francisco Presedo Velo.- Catedrático de Historia.- Egiptólogo.
Descubridor Dama de Baza

La increible e impresionante historia del embalse de Beche (Abegondo)

Antonio Maria de Parga y Puga.- Ilustres de Abegondo.- Político.

Jesús Calviño de Castro.- Ilustres de Abegondo.- Poeta e escritor.

Ponte Medieval de Beldoña (Abegondo - Betanzos)

La guerra civil de 1936 en Abegondo. La improvisada resistencia.

La organizacion guerrillera antifranquista en Abegondo y en la comarca de Betanzos y "As Mariñas". La "IV Agrupación"

Los grupos guerrilleros en la lucha antifranquista más activos en la comarca de Abegondo, Betanzos y "As Mariñas"

Guerrilleros más activos de la IV Agrupación en la lucha antifranquista en la comarca de Betanzos, As Mariñas y la zona de Abegondo.

Acciones más importantes llevadas a cabo por guerrilleros antifranquistas en Abegondo.




ENLACE A MI OTRO LIBRO



EL ULTIMO DE FILIPINAS DE ALMEIRAS (CULLEREDO - A CORUÑA) - JOSE MARTINEZ SOUTO - UN HEROE EN BALER